ABC BEZROBOTNEGO

    PRACA I ŚWIADCZENIA w Unii Europejskiej        więcej informacji>>

 

ZASIŁEK DLA BEZROBOTNEGO  

 

Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym urzędzie pracy, jeżeli:

v   nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz

v   w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:

·    był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacenia składki na Fundusz Pracy z zastrzeżeniem art. 104a- 105 ustawy  z dnia 20 kwietnia 2004r o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy (Dz. U. z 2008r Nr 69, poz.415 z późn.zm.) w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni,

·    wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

·    świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonaniu tych umów, przy czym podstawę wymiary składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwotę co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca z zastrzeżeniem art. 104 b ust. 2.

·    opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy , przy czym podstawę składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę,

·    wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społecznej Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę,

·    wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

·    opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie nie będącym członkiem UE lub w państwie z którymi UE nie zawarła umowy o swobodzie przepływu osób, w wysokości 9,75 % przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia

·    był zatrudniony za granicą przez okres co najmniej 365 dni, w okresie 18 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy, i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant,

·    był zatrudniony, pełnił służbę lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, do którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.

 


Do 365 dni, zalicza się również okresy:

·    zasadniczej służby wojskowej, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego, służby przygotowawczej, służby kandydackiej, kontraktowej zawodowej służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, okresowej służby wojskowej lub służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji w czasie wojny oraz zasadniczej służby w obronie cywilnej i służby zastępczej, a także służby w charakterze funkcjonariusza, o którym mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, służby kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, 

·    urlopu wychowawczego udzielonego na podstawie odrębnych przypisów;

·    pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, renty szkoleniowej oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności, okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków i świadczenia, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

·         Niewymienione w ust. 1 pkt 2, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składek stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, 

·         za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy lub stosunku służbowego, oraz okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę.

v   Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnym zwolnionym z zakładów karnych i aresztów śledczych, zarejestrowanym w okresie 30 dni od dnia zwolnienia, jeżeli suma w/w okresów, przypadających w okresie 18 miesięcy przed ostatnim pozbawieniem wolności oraz wykonywania pracy w okresie pozbawienia wolności wynosiła co najmniej 365 dni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę przed pozbawieniem wolności oraz 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie pozbawienia wolności . W przypadku pozbawienia wolności w okresie pobierania zasiłku, po zwolnieniu z zakładu karnego lub aresztu śledczego przysługuje prawo do zasiłku na okres skrócony o okres pobierania zasiłku przed pozbawieniem wolności i w trakcie przerw w odbywaniu kary.

v   Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnym zwolnionym po odbyciu zasadniczej służby wojskowej lub okresowej służby wojskowej, jeżeli okres jej odbywania wynosił co najmniej 240 dni i przypadał w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy.

 


Prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który :

 

v   w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy (stosunek służbowy) za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy albo rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania - zasiłek nie przysługuje przez 90 dni od dnia zarejestrowania się,

v   w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy (stosunku służbowego) bez wypowiedzenia - zasiłek nie przysługuje przez okres 180 dni od dnia zarejestrowania się,

v   w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywał za granicą lub pozostawał w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego,

v   otrzymał przewidziane w odrębnych przepisach świadczenie w postaci jednorazowego ekwiwalentu pieniężnego za urlop górniczy, jednorazowej odprawy socjalnej, zasiłkowej, pieniężnej po zasiłku socjalnym, jednorazowej odprawy warunkowej lub odprawy pieniężnej bezwarunkowej,

v   otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

v odbywa odpłatną praktykę absolwencką i otrzymuje z tego tytułu miesięczne świadczenie pieniężne w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę,

v zarejestrował się jako bezrobotny w okresie, zgłoszonego do ewidencji działalności gospodarczej, zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Zasiłek nie przysługuje przez 90 dni od dnia zarejestrowania się.

 

 UTRATA STATUSU BEZROBOTNEGO  

Osoba zarejestrowana traci status bezrobotnego gdy:

-       ukończyła 60 lat – kobieta lub 65 lat – mężczyzna,

-       nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę  albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, pobiera nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek chorobowy, zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego,

-       jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe,

-       uzyskuje przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba, że dochód z działów specjalnych produkcji rolnej, obliczony dla ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych, nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych lub podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie,

-       złożyła wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, chyba że po złożeniu wniosku o wpis zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej

-       podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników,

-       jest osobą tymczasowo aresztowaną lub odbywa karę pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego,

-       pobiera na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłek stały,

-       pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania,  

-       pobiera po ustaniu zatrudnienia świadczenie szkoleniowe,

-       uzyskuje miesięcznie przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych;

-       otrzymała pożyczkę z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności pozarolniczej lub rolniczej, albo otrzymała jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy. Utrata statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności;

-       otrzymała jednorazowo środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub z instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej lub na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności lub na wniesienie wkładu;

-       rozpoczęła realizację indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego lub podpisała kontrakt socjalny;

-       odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie, pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres 120 dni w przypadku pierwszej odmowy, 180 dni w przypadku drugiej odmowy, 270 dni  w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy;

-       nie stawiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się                     w Powiatowym Urzędzie Pracy na okres 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa, 270 dni w przypadku trzeciego i każdego kolejnego niestawiennictwa;

-       nie stawiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania;

-       złożyła wniosek o pozbawienie statusu bezrobotnego;

-       z własnej winy przerwała szkolenie, staż lub wykonywanie prac społecznie użytecznych, lub inną formę pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia przerwania na okres 120, 180 lub 270 dni;

-       po skierowaniu nie podjęła szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych, lub innej formy pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu skierowania na okres 120, 180 dni lub 270 dni;

-       pozostaje niezdolna do pracy wskutek choroby lub przebywania w zakładzie lecznictwa odwykowego przez nieprzerwany okres 90 dni, przy czym za okres nieprzerwany uważa się również okresy niezdolności do pracy wskutek choroby oraz przebywania w zakładzie lecznictwa odwykowego w sytuacji, gdy każda kolejna przerwa między okresami niezdolności do pracy wynosi mniej niż 30 dni kalendarzowych; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu 90-dniowego;

-       nie przedstawiła zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby w wymaganej formie (zaświadczenie lekarskie druk ZLA – druk ścisłego zarachowania); nie przedstawienie zaświadczenia skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy;

-       z własnej winy przerwała program przygotowania zawodowego dorosłych, nie przystąpiła do egzaminu kwalifikacyjnego, czeladniczego lub sprawdzającego; w takim przypadku uczestnik może być zarejestrowany nie wcześniej niż po upływie 6 m-cy od dnia przerwania programu lub nieprzystąpienia do egzaminu;

 

 Utrata statusu bezrobotnego powoduję utratę świadczeń należnych bezrobotnemu 

                                     

KOORDYNACJA SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO  

 

Jedną z podstawowych zasad obowiązujących w Unii Europejskiej jest zasada swobodnego przepływu osób, która w praktyce oznacza, że każdy obywatel UE ma możliwość podjęcia zatrudnienia w każdym z krajów Unii.

W momencie podjęcia lub utraty pracy, w którymś z państw UE będą miały zastosowanie następujące przepisy:

v   Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie Systemów Zabezpieczenia Społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie Wspólnoty,

v   Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady Nr 1408/71 w sprawie Systemów Zabezpieczenia Społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie Wspólnoty.

Postanowienia obu Rozporządzeń są wiążące i muszą być stosowane w każdym państwie członkowskim.

W kwestiach bezrobocia, odnoszą się one do pracowników oraz osób prowadzących działalność na własny rachunek.

Sumowanie okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia

Prawo unijne przewiduje możliwość sumowania okresów stażu pracowniczego wypracowanych w różnych państwach członkowskich, po to, aby w razie utraty pracy pracownik mógł pobierać odpowiednie świadczenia z tytułu bezrobocia.

Okresy zatrudnienia lub ubezpieczenia są wykazywane na formularzu E-301.

Zatem, jeśli pracownik chce ubiegać się o świadczenia z tytułu bezrobocia i zachować do niego prawo przemieszczając się na obszarze Unii w poszukiwaniu pracy powinien:

v   przedstawić właściwej instytucji wszelkie dokumenty potwierdzające okresy ubezpieczenia bądź okresy zatrudnienia w charakterze pracownika na podstawie prawa obowiązującego w kraju, w którym pracownik ubiega się o świadczenie (np. świadectwa pracy);

v   jeżeli, dla danego rodzaju świadczenia wymagany jest dłuższy staż pracy, to należy przedstawić zaświadczenie stwierdzające okresy ubezpieczenia, bądź okresy zatrudnienia nabyte w innych państwach. Zaświadczenie takie (formularz E-301) wystawia instytucja właściwa państwa, w którym pracownik kiedyś pracował.
INSTYTUCJĄ WŁAŚCIWĄ DO POTWIERDZANIA OKRESÓW PRZEPRACOWANYCH W POLSCE SĄ WOJEWÓDZKIE URZĘDY PRACY

v   aby zachować prawo do świadczenia należy podporządkować się wszystkim zasadom obowiązującym w kraju, który wypłaca świadczenia.

O ile każdy bezrobotny ma prawo do poszukiwania pracy lub podjęcia działalności na własny rachunek za granicą, o tyle sumowanie okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia dla uzyskania uprawnień z tytułu bezrobocia dotyczy tylko pracowników, nie dotyczy natomiast osób pracujących na własny rachunek.

 

Świadczenia z tytułu bezrobocia

Każda osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych może wyjechać w celu poszukiwania pracy do innego kraju Unii Europejskiej, nie tracąc prawa do tego zasiłku.

Aby skorzystać z takiej możliwości i otrzymać świadczenia w kraju poszukiwania pracy bezrobotny przed wyjazdem musi spełnić szereg warunków, tj.

Wyjeżdżając w poszukiwaniu pracy do krajów Unii Europejskiej bezrobotny ma prawo do zasiłku przez MAKSYMALNIE TRZY MIESIĄCE. Jednakże, okres w którym przyznano prawo do transferu świadczeń nie może być dłuższy niż okres na jaki przyznano zasiłek ( tzn. jeżeli wyjedzie z Polski bezrobotny uprawniony do pobierania zasiłku przez okres 2 miesięcy od dnia wyjazdu, to będzie go otrzymywał tylko przez te 2 miesiące).

W okresie poszukiwania pracy za granicą zasiłek będzie wypłacany w wysokości ustalonej w kraju przed wyjazdem, ale przeliczony na walutę kraju w którym bezrobotny poszukuje pracy.

Dokumentem potwierdzającym zachowanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest FORMULARZ Z SERII E-303. Z jego treści wynika, że dana osoba jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, a także w jakiej wysokości powinna otrzymywać świadczenie i przez jaki okres.

Osoba bezrobotna przed wyjazdem do kraju poszukiwania pracy powinna zwrócić się do Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie Formularza E- 111 potwierdzającego prawo bezrobotnego do świadczeń zdrowotnych w przypadku poszukiwania pracy w innym państwie.

Jeżeli osoba bezrobotna nie podejmie pracy w kraju Unii Europejskiej i będzie chciała zachować prawo do kontynuowania pobierania zasiłku w Polsce, to do swojego powiatowego urzędu pracy powinna zgłosić się przed upływem okresu trzymiesięcznego określonego w formularzu E-303